Thuốc điều trị lao phổi và tác dụng phụ

   Lao phổi là bệnh nguy hiểm, quá trình điều trị phụ thuộc rất nhiều vào thuốc, tuy nhiên, hiện nay có một thực tế đặt ra là: Các thuốc điều trị lao phổi mang lại rất nhiều tác dụng phụ bên cạnh tính năng chữa bệnh. Điều này, khiến không ít bệnh nhân lao phổi cũng như bác sĩ điều trị gặp khó khăn. Cùng tìm hiểu vấn đề này trong bài viết của viemphoi.com sau đây.

Xem thêm:
+ Lao phổi – triệu chứng và cách điều trị
+ Ung thư phổi giai đoạn 4 có biến chứng thế nào
+ Trẻ bị viêm phổi kiêng ăn gì?
+ Kháng sinh điều trị viêm phổi – chọn thế nào mới đúng
+ Nguyên nhân ung thư phổi là gì? Ai thường mắc ung thư phổi?

Sự cần thiết của thuốc điều trị lao phổi

   Lao phổi là bệnh lý do vi khuẩn lao gây ra, người mắc bệnh lao phổi thông qua nói chuyện, hắt hơi, ho, khạc đàm…sẽ cho ra ngoài từ 3000 -1.000.000 vi khuẩn lao phổi, các vi khuẩn này bay lơ lửng trong không khí, người bình thường hít phải sẽ nhiễm lao. Vi khuẩn lao là loại trực khuẩn vô cùng khó tiêu diệt với cấu trúc vỏ 3 lớp dày đặc như bức tường thành rất khó phá hủy, giúp nó có khả năng chống lại được mọi yếu tố tác động từ môi trường bên ngoài, chống lại cả tác dụng của acid, các chất kiềm. Trong điều kiện tự nhiên, trực khuẩn lao có thể tồn tại từ 3 – 4 tháng. Thậm chí trong phòng thí nghiệm có thể lưu giữ nó được trong vài năm.

Thuốc điều trị lao phổi

Thuốc điều trị lao phổi
Thuốc điều trị lao phổi

Vì vậy, muốn tiêu diệt được trực khuẩn lao đòi hỏi phải có các kháng sinh đặc hiệu. Hiện nay thuốc chữa lao được chia làm 2 loại : Thuốc thiết yếu và thuốc thứ yếu.

–    Thuốc thiết yếu bao gồm : Isoniazid, rifampicin, etham – butol, pyrazinamaid, streptomycin và thiacetazon.

–    Thuốc thứ yếu bao gồm : ethionamid, prothionamid, PAS, cycloserein, kanamycin và capreomycin.

   Việc sử dụng và kết hợp các loại thuốc trị bệnh với nhau như thế nào là tùy vào thể bệnh, mức độ nặng nhẹ, điều trị lần đầu hay đã điều trị nhiều lần, lao mới hay lao tái phát…Và chỉ có bác sĩ điều trị mới có thể chỉ định thuốc để bệnh nhân lao sử dụng. Nhưng trong điều trị lao phổi, ít nhất phải có sự kết hợp 3 loại thuốc chữa lao.

   Trong thời gian điều trị tại nhà, bệnh nhân lao phổi phải tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, thời gian sử dụng thuốc, liều lượng cũng như thời gian uống và cách chăm sóc bệnh nhân trong suốt quá trình đó. Mọi sai lầm như uống thuốc không đúng giờ, không đủ số lượng…đều có thể gây ra những tác hại đáng tiếc, dẫn tới bệnh lao phổi càng khó kiểm soát hơn. Tuy nhiên, thuốc điều trị lao phổi cũng mang lại một số tác dụng phụ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe bệnh nhân. Vì thế, cần tìm hiểu cụ thể thuốc trị bệnh, các tác dụng phụ, tác hại của việc kháng thuốc lao cũng như chế độ dinh dưỡng trong quá trình chăm sóc bệnh nhân lao.

Những tác dụng phụ của thuốc điều trị lao phổi

   Bất kỳ một thuốc điều trị bệnh nào cũng có thể gây ra tác dụng phụ, vấn đề là ở mức độ và chúng ta kiểm soát nó như thế nào. Nhưng có thể khẳng định, riêng với thuốc điều trị lao phổi thì tác dụng phụ của thuốc điều trị vô cùng nặng nề. Phần lớn là những kháng sinh liều cao có các tác dụng phụ mang lại tác hại là viêm gan, sốt cao, nổi mề đay, phát ban, ngứa, co giật, kém ăn, hoa mắt, chóng mặt, khó thở… nặng hơn nữa là viêm thần kinh, dạ dày, gan, trầy da, tróc vẩy…

Thuốc điều trị lao phổi có nhiều tác dụng phụ
Thuốc điều trị lao phổi có nhiều tác dụng phụ

   Như streptomycin là kháng sinh có tác dụng diệt khuẩn lao nằm ngoài tế bào, loại kháng sinh này không hấp thu qua đường đường ruột nên phải tiêm bắp, phản ứng phụ của thuốc thường gặp là tê, giật quanh môi, cảm giác kiến bò, nôn mửa, sốt ban đỏ, mẩn ngứa. Trường hợp nặng là shock phản vệ, dị ứng, nổi mề đay, phù Quincke (mề đay khổng lồ), trụy mạch, tróc da, có thể gây tổn thương dây thần kinh số 8, làm chóng mặt, ù tai, loạng choạng, mất thăng bằng, cũng ghi nhận có thể gây điếc, khó phục hồi.

   Với thuốc Isoniazid có tác dụng diệt khuẩn lao vô cùng mạnh do chức năng phá hủy tế bào của trực khuẩn lao, vì vậy thuốc có thể gây viêm gan, co giật, viêm thần kinh thị giác, triệu chứng tâm thần, rối loạn , mất bạch cầu hạt, phản ứng luput…nhất là với những người có tiền sử viêm gan, suy gan, suy dinh dưỡng…

   Kháng sinh Rifampicin là loại kháng sinh diệt khuẩn mạnh, giúp ức chế khả năng tổng hợp acid nucleic của trực khuẩn lao, tiêu diệt được các trực khuẩn lao tồn tại, “ngủ”, “nằm vùng” trong các tế bào gây tái phát bệnh. Tuy nhiên Rifampicin có thể gây khó thở, thiếu máu tan huyết, suy thận cấp, sốt, đau khớp…thậm chí viêm gan do ứ mật, nhất là khi kết hợp với kháng sinh Isoniazid liều cao.

   Tương tự như các kháng sinh kể trên, Pyrazinamid là thuốc điều trị lao duy nhất diệt được trực khuẩn lao trong môi trường acid, diệt được cả trực khuẩn lao trong tế bào nên vô cùng cần thiết với bất kỳ bệnh nhân điều trị lao nào. Tuy nhiên, những phản ứng phụ của thuốc mang lại khá cao, nhất là chán ăn, buồn nôn, cảm giác nóng bừng…thậm chí là đau khớp (nhất là khớp vai, đầu gối, tay), ngứa, nổi mề đay…Thuốc còn gây viêm gan, vàng da, sưng gan, lách, nôn mửa, cơn goutte cấp tính do tăng acid uric trong máu.

   Một số thuốc như Cycloserin gây lú lẫn, co giật, rối loạn tâm thần, cơn động kinh, thậm chí có hành động tự sát.

   Ethionamid gây phản ứng dạ dày, ruột, làm rối loạn tiêu hóa, buồn nôn…Ethambutol gây viêm thần kinh, giảm thị lực, viêm gan, viêm thần kinh ngoại vị….

Các thuốc điều trị như Viomycin, Thiacetazon, Prothinamid, PAS, Capreomycin…cũng tương tự.

   Chính vì vậy, những bệnh nhân điều trị lao dài ngày luôn phải đối mặt với những phản ứng phụ của thuốc điều trị mang lại. Đây cũng chính là lý do giải thích vì sao, tất cả bệnh nhân dùng thuốc điều trị lao phổi đều phải sử dụng song song với thuốc bổ gan, giúp giảm thiểu những tác dụng phụ của thuốc điều trị điều trị lao phổi mang lại đối với gan. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa cao, điều đó được minh chứng bằng việc bệnh nhân lao phổi thường bị suy dinh dưỡng nặng, chán ăn và luôn luôn mệt mỏi, ảnh hưởng rất lớn đến quá trình điều trị bệnh.

   Vì vậy, làm thế nào để giúp bệnh nhân lao phổi tránh được các tác dụng phụ của thuốc điều trị lao vừa giúp tăng cường chức năng gan lại tiêu diệt được trực khuẩn lao, đồng thời tăng cường sức khỏe và sức đề kháng cho bệnh nhân lao đang là vấn đề được giới chuyên môn quan tâm. Điều này, không chỉ có ý nghĩa với mỗi bệnh nhân đang sử dụng thuốc điều trị lao phổi mà còn mang lại giá trị to lớn cho toàn xã hội.

 

Leave a Reply

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *